شمال از شمالِ غربی

سینما و ادبیات ــ نوشته‌ها و ترجمه‌های نویسنده‌ی این وبلاگ را بی‌اجازه در هیچ سایت، وبلاگ و نشریه‌ای منتشر نکنید.

روزی روزگاری امپراتورهایِ روم...

 

«کِنِت تُران» مُنتقدِ لُس‌آنجلس تایمز، [که شخصاً ریویوهایش را دوست دارم] برنامه‌ای دارد در «نشنال پابلیک رادیو»ی آمریکا که مُنتقدان و همکاران خودش را دعوت می‌کند تا درباره‌یِ فیلم‌هایی که می‌روند روی پرده‌یِ سینماها حرف بزنند. گاهی هم بحث آن‌ها کشیده می‌شود به مقوله‌یِ «نقد». در یکی از این جلسه‌ها [که ترجمه‌اش در همشهری جهان، هجدهم تیر هزار و سیصد و هشتاد و یک چاپ شد.] بین او و «دیوید انسن» [که علاوه بر نقدنویسی، یکی از مُدیرانِ ارشدِ نیوزویک است] بحثی درمی‌گیرد و انسن می‌گوید همه‌چی دارد طوری پیش می‌رود که ما حذف شویم. یا باید با کمپانی‌ها بسازیم، یا محکوم به شکست هستیم. کمپانی‌ها ما را در حدِ همان یک جُمله و ستاره‌ای می خواهند که نثارِ فیلم‌ها می‌کنیم؛ بیش‌تر از آن ارزشی نداریم.

 

هر توضیحی راجع به این حرف ـ لابُد ـ حرف‌وحدیث‌های دیگری را راه می‌اندازد. هیچ کُمپانیِ سینمایی، بدون اجازه‌یِ مُنقدها، از جُمله‌ها و ستاره‌ها استفاده نمی‌کند و در قبالِ هرکدام مبلغِ قابلِ توجّهی را پرداخت می‌کند. فکرش را بکنید که جماعتی از ریویو‌نویس‌ها، که بعضی‌شان مویی هم سفید کرده‌اند، به‌جایِ نوشتن آن‌چه واقعاً در ذهن دارند، چیزی را می نویسند که کمپانی‌ها پسند کنند. این است که وقتی در یک‌ماه ـ مثلاً ـ شش فیلم رویِ پرده می‌روند، ریویونویس به‌رغمِ میلِ باطنی‌اش، کم‌تر از سه ستاره بالایِ ریویوهایش نمی‌گذارد، چون به پولِ پُشتِ‌جلدِ دی‌وی‌دی‌ها نیاز دارد.

 

تعدادِ ریویوهایِ سالانه‌یِ مُنتقدانِ آمریکایی آن‌قدر هست که شمردنش آسان نباشد؛ اما بعضی ریویونویس‌ها در طول یک‌سال به پنجاه درصدِ فیلم‌ها چهار ستاره می‌دهند. یعنی همه‌یِ این فیلم‌ها هم‌سطح و هم‌ارزش هستند، تازه برای خیلی از فیلم‌ها هم این جمله‌یِ تکراری را می نویسند که «یکی از بهترین فیلم‌های سال» اما سلیقه‌ی‌ِ شخصی این ریویونویس‌ها کِی بروز می‌کند؟ یکی از این فرصت‌ها، انتخاب‌های سالانه است و تقریباً همه در این مسابقه [یک‌جور فَخر فروختن برایِ اثباتِ این‌که چه‌کسی بیش‌تر فیلم تماشا کرده است.] شرکت می‌کنند تا از دیگران عقب نمانند. در این فهرست، از بین آن فیلم‌هایی که هم‌سطح بوده‌اند، فقط ده فیلم را می‌بینید. [انتخاب به همین سادگی است؟] گاهی در کمال تعجب نام فیلمی را می‌بینید که اصلاً جزءِ ریویوهای چاپ شده نبوده، دلیلش هم روشن است: آن فیلم محصولِ یک کُمپانیِ عظیم نیست و طبعاً پولی هم در قبالش نمی‌توان گرفت!

 

ریویوهایی که چاپ می‌شوند، قرار است تماشاگران را به دیدنِ یک فیلم تشویق کنند و گاهی از آن‌ها بخواهند فیلمی را نبینند. [این دومی البته به‌نُدرت پیش می‌آید.] ستاره‌دادن به فیلم‌ها، در نهایت، یک بازی است؛ بازی جذّابی که بیش‌تر برایِ خودِ ریویونویس‌ها مُهم است و از آن لذت می‌برند.

 

‌زمانی برنامه‌یِ تلویزیونیِ «سیسکل و ایبرت و فیلم‌ها» این قدرت را داشت که مردم را به دیدن یک فیلم بفرستد. به‌قولِ «ریچارد کورلیس»، وقتی امپراتورهای روم انگشتِ شَستِ‌شان را رو به پایین می‌گرفتند، آن فیلم تقبیح می‌شد و موقعی‌که می‌گرفتندش رو به بالا، موردِ حمایت قرار می‌گرفت. اما وضعیتِ این سال‌ها به‌شدّت تغییر کرده است؛ فیلم‌ها به‌قولِ بسیاری از همین ریویونویس‌ها «ضدِ نقد» شده‌اند. وقتی از فیلم‌های خوب خبری نیست و سالی فقط ده، دوازده فیلم به‌دردبخور ساخته می‌شود، چه توقعی می‌شود از جماعتِ ریویونویس داشت؟

 

  
نویسنده : مُحسنِ آزرم ; ساعت ۳:٠٤ ‎ب.ظ روز جمعه ۱٧ فروردین ۱۳۸٦
برچسب‌ها : نقدِ فیلم