شمال از شمالِ غربی

سینما و ادبیات ــ نوشته‌ها و ترجمه‌های نویسنده‌ی این وبلاگ را بی‌اجازه در هیچ سایت، وبلاگ و نشریه‌ای منتشر نکنید.

بهشتِ ما را چه‌کسی گُم کرده است...

 

وقتی نوشته‌های «فرانسوا تروفو» را می‌خوانم و می‌بینم که چه‌طور با علاقه و شوری وصف‌ناپذیر از سالنِ سینما می‌گوید، غصّه‌ام می‌شود. وقتی فکر می‌کنم که آدم‌هایی مثلِ او به سینما می‌رفته‌اند تا خودشان را در «دنیایی دیگر» حسّ کنند و از زندگی روزمره جدا شوند و در بهشتِ فیلم‌های سینمایی قدم بزنند، غصّه‌ام می‌شود. راستش را بگویم، حسودی‌ام می‌شود. آن سالن‌های سینمایی که «تروفو» درباره‌شان حرف می‌زند، پُر از آدم‌هایی بوده‌اند که جان‌شان را فدای سینما می‌کرده‌اند، آدم‌هایی درست مثل خودِ «تروفو»، همان‌قدر عاشقِ سینما...

 

به این فکر می‌کنم که لابُد شورِ به سینما کم شده است. و بعد به دور و بَرم نگاه می‌کنم و می‌گویم دارم از چی حرف می‌زنم؟ وقتی می‌رویم به سینما و فیلمی را می‌بینیم که کُپی «بد»ی‌ست از یک فیلمِ «بدِ» سال‌های دور و فقط انگار رنگش کرده‌اند، چه‌طور می‌توانیم شیفته‌ی سینما باشیم؟ اصلاً شیفته‌ی کدام فیلم‌ها باید باشیم؟ اصلاً چرا باید شیفته‌ی این فیلم‌ها باشیم؟

 

«تروفو» در مقدّمه‌یِ مجموعه‌یِ نقدهایِ سینمایی‌اش نوشته بود که نزدیک‌ترین ردیف را به پرده‌ی سینما انتخاب می‌کرده و زُل می‌زده به آدم‌های روی پرده، به اسطوره‌هایی که جلوی چشمش جان می‌گرفته‌اند و زندگیِ او را می‌ساخته‌اند، آینده‌یِ او را می‌ساخته‌اند و راه را به او نشان می‌داده‌اند. امّا تکلیفِ ما چیست؟ ما هم باید به این تصویرهای بی‌ربط، تصویرهایِ بی‌سَروتَهی که پُشتِ‌هم ردیف شده‌اند و معلوم نیست چرا به‌هم چسبیده‌اند، زُل بزنیم؟ چه‌طوری می‌توانیم این آدم‌های دوست‌نداشتنی را دوست داشته باشیم؟ اصلاً چرا باید این آدم‌های دوست‌نداشتنی را دوست داشته باشیم؟ چه‌طور می‌توانیم از این حرکاتِ مسخره‌، از این موقعیت‌های ابلهانه و دیالوگ‌هایِ تهوّع‌آوری که معلوم نیست به ذهنِ کدامِ نوابغی رسیده‌، لذّت ببریم؟

 

یک‌جای کار می‌لَنگد، بدجوری هم می‌لَنگد و کسی به روی خودش نمی‌آورد. یعنی اگر بیاورد هم فایده‌ای ندارد. یادم هست از قولِ نویسنده‌ای [ریموند کاروِر بود شاید] خوانده بودم که شورِ نوشتن، مُهم‌تر است از خودِ نوشتن و دارم پیشِ فکر می‌کنم اگر قرار شود شورِ فیلم‌دیدن را مهم‌تر از خودِ فیلم بدانیم، چه می‌شود؟ این شور را بایدِ خرجِ چه فیلمی بکنیم؟ در برابرِ این فیلم‌ها شور هم مثل هر چیزِ دیگری دود می‌شود و به هوا می‌رود...

 

چرا دروغ بگویم؛ شخصاً علاقه‌ای به تماشای تصویرهایی که این‌روزها روی پرده‌ی سینماهای تهران می‌افتد ندارم و تا حدِّ ممکن، سردرِ هیچ سینمایی را هم تماشا نمی‌کنم، از بس‌که بی‌ربط و تکراری‌اند. این همه فیلمِ بد برای چی ساخته می‌شوند؟ برای این‌که ما از سینما بدمان بیاید؟ برای این‌که فکر کنیم سینما همین چیزِ «حقیر» و «ناچیز»ی‌ست که تحویل‌مان می‌دهند؟ که فکر کنیم سینما همین تصویرهایِ مهوّعی‌ست از در و دیوار آویزان شده‌اند و آدم‌هایِ این شهر را مسخره می‌کنند؟ که فکر کنیم سینما همین فیلم‌هایی‌ست که اسم‌هایِ بی‌ربطی دارد و بی‌سلیقگی و بی‌سوادی از سر و رویش می‌بارد؟ برای این‌که فکر کنیم آن «پانتئون»، آن «معبد»ی که «تروفو» می‌گوید بهترین سال‌هایِ زندگی‌اش را در آن گذرانده، شبیه همین سالن‌هایی‌ست که این فیلم‌ها را نشان می‌دهد؟ نه، این سالن‌ها، این فیلم‌ها و این آدم‌هایی که این فیلم‌ها را می‌سازند، هیچ ربطی ندارند به سینما...

 

امّا این سینما و این فیلم‌ها [فیلم؟ از چی حرف می‌زنیم؟!] نمی‌توانند مانعِ علاقه‌ی ما به سینما شوند و شورِ سینما را در ما بکُشند. فیلم‌های بدتر از این هم نمی‌توانند. این فیلم‌های بد، خاصیتی معکوس دارند. تشویق‌مان می‌کنند به ندیدن، و البته، دیدنِ فیلم‌های خوبی که مالِ این سال‌ها نیست. آن دنیای دیگر، آن بهشتی که می‌شود در آن قدم گذاشت، فعلاً روی پرده‌ی سینماهای تهران نیست. آن آدم‌ها، آن اسطوره‌هایی که زندگیِ آدم را می‌سازند، ساکنِ دنیایِ دیگری هستند. بعید است آن دنیای دیگر، آن بهشتی که می‌شود در آن قدم گذاشت، دست‌کم به این زودی‌، به پرده‌یِ سینماهایِ تهران برسد...

 

آن دنیایِ دیگر، درست مثلِ بهشتِ «جان میلتن»، گُم شده است...

 

  
نویسنده : محسن آزرم ; ساعت ٩:٤۳ ‎ب.ظ روز جمعه ۳۱ خرداد ۱۳۸٧
برچسب‌ها : سینما ، فرانسوا تروفو