مدرسه‌یِ هُنر، مزرعه‌یِ بلال نیست آقا...

... خُب، از کجا شروع کنیم؟ از این‌که قسمتِ اوّلِ «مدار صفر درجه» نااُمیدکننده بود؟ این‌همه تبلیغ، این‌همه هیاهو، این‌همه جنجال، به‌خاطرِ سریالی بود که قسمتِ اوّلش را دوشنبه شب دیدیم و فهمیدیم که ساختنِ سریال‌هایی تاریخی، حتّا سریال‌هایی که داستان‌شان در تاریخی نزدیک می‌گذرد، اصلاً آسان نیست. «مدار صفر درجه» شروعِ خوبی نداشت و نمی‌دانم سریالی که قسمتِ اوّلش خوب نباشد و داستانش را درست تعریف نکند و حاشیه‌هایش از متن پُررنگ‌تر باشد و دیالوگ‌هایش واقعاً گوشِ تماشاگر را آزار بدهد، چه‌طوری می‌تواند به راهِ خودش ادامه بدهد؟

 همه‌جایِ دنیا، اصلی و قانونی هست که می‌گوید قسمتِ اوّل یک سریال، یکی از مُهم‌ترین قسمت‌هایِ آن است. با این قسمت است که تماشاگر تصمیم می‌گیرد، از این به بعد تماشایش کند، یا نه. پس همه‌یِ تلاشِ نویسنده/ کارگردانِ آن سریال صرفِ این می‌شود که داستانش را درست تعریف کند و حاشیه‌هایش از متن پُررنگ‌تر نباشد و دیالوگ‌هایش واقعاً گوشِ تماشاگر را آزار ندهد. رابطه‌یِ تماشاگر و سریال از قسمتِ اوّلش شروع می‌شود و این‌را برایِ آن‌هایی می‌نویسم که لابُد پیشِ خودشان می‌گویند داری سخت می‌گیری و حالا صبر کن تا موتورِ داستان روشن شود. موتورِ داستانِ یک سریال، باید در همین قسمتِ اوّل، غرّش‌کنان روشن شود. غیر از این راهی نیست. امّا «مدار صفر درجه» اصلاً این کار را نکرد. قسمتِ اوّلش گُنگ‌تر از آن بود که به روشن‌شدنِ موتور برسد و اگر بخواهد سُرعتِ لاک‌پُشتیِ این قسمت [داستان] را در قسمت‌هایِ دیگر [ادامه‌یِ داستان] ادامه بدهد، تحمّلش واقعاً سخت خواهد بود.

 

حالا کُندیِ داستان و کِش‌داربودنش به کنار، چرا باید هفته‌ای یک‌بار همچو دیالوگ‌هایی را بشنویم؟ بیست و چند سال‌ پیش که خدابیامُرز «علی حاتمی» سریالِ «هزاردَستان» را ساخت، دانسته یا ندانسته، روشی را برایِ نوشتنِ دیالوگِ آدم‌هایِ سال‌هایِ دور پیشنهاد کرد که هنوز مُهم‌ترین اُلگویِ همه‌یِ نویسنده‌هایِ تلویزیونی است. امّا از آن‌جا که معمولاً این‌جور چیزها را فقط خودِ علی حاتمی بلد بود و می‌دانست آن میراثِ فارسی‌دانی را چه‌جوری باید به دیالوگ تبدیل کند، هرکسی که بعد از او دست به نوشتنِ همچو چیزهایی زد، عملاً شکست خورد. [بهرام بیضائی هم البته شیوه‌یِ مخصوص به خودش را دارد، که طبعاً این‌یکی هم قابلِ تقلید نیست.] «حسن فتحی» هم خیلی دلش می‌خواسته دیالوگ‌هایِ گوش‌نواز و ماندگاری بنویسد که هم رگه‌یِ تاریخی را در خود داشته باشند، هم برایِ تماشاگرانِ کم‌حوصله‌یِ این سال‌ها غریب و دور از ذهن نباشند. امّا در این مورد هم ظاهراً پیروز نشده است. دیالوگ‌هایِ «مدار صفر درجه» اصلاً خوب نیستند، اصلاً شنیدنی نیستند و تماشاگری را که می‌خواهد علاوه بر دیدن، بشنود، کاملاً آزار می‌دهند. کی گفته که با آوردنِ «اَلحال» و «اَلباقی» و «ماضیه» در دیالوگ‌ها می‌شود، به سیاقِ علی حاتمی دیالوگ نوشت؟ باور کنید دیالوگی شبیه به این‌که «اَلحال من بابات را تو این دنیا بیش‌تر از همه دوست دارم» اصلاً گوش‌نواز و ماندگار نیست و بیش‌تر مایه‌یِ خنده می‌شود.

 

باید صبر کنیم؟ باید ادامه بدهیم؟ باید چشم‌به‌راهِ قسمتِ بعدی دست‌پُختِ حسن فتحی بمانیم و ببینیم آشِ درهَم‌جوشِ تازه‌اش به مذاقِ تماشاگران خوش می‌آید یا نه؟ شاید...

 

بعدالتحریر: دیالوگِ مشهوری هست در «کَمال‌المُلکِ» علی حاتمی که دلم نمی‌آید این‌جا نَقلَش نکنم. وقتی ناصرالدّین‌شاه، تصویرِ سیاه‌قلمِ عضدالمُلک را می‌بیند، شگفت‌زده می‌شود و عضدالمُلک بعد از آن‌که می‌گوید این تصویر، کارِ مُحمّدمیرزا نامی‌ست اهلِ کاشان، ادامه می‌دهد «اِن‌شاءَ‌الله که سالِ آینده این باغبانِ پیرِ خدمت‌گذار، توفیقِ تقدیمِ نهالِ برومندِ دیگری داشته باشد.» و ناصرالدّین‌شاه جوابِ هوشمندانه‌اش را نثارِ عضدالمُلک می‌کند. «امیدوار نباشید. مدرسه‌یِ هُنر، مزرعه‌یِ بلال نیست آقا، که هر سال محصولِ بهتری داشته باشد. در کواکبِ آسمان هم، یکی می‌شود ستاره‌یِ درخشان، اَلباقی سوسو می‌زنند.» حالا چرا این تکّه‌یِ کَمال‌المُلکِ افتادم؟ نمی‌دانم...

/ 17 نظر / 7 بازدید
نمایش نظرات قبلی
عماد عبادی

سلام فراموش نکنیم تلویزیون یک رسانه فراگیر است.حتی نقد برنامه هایش هم باید با این چشم انداز صورت بگیرد.از بیننده ای که دایم مسابقه ۳۰ثانیه و چهارگزینه می بیند ،توقع چه درک بالایی را داری آقای آزرم. والا سرمان هم زیاد است؛وقتی در فیلم سینمایی دوست پسر بجای دوست دختر قالب می شود و یا همین اواخر خواهر کاپرفیلد در پایان همسر قلمداد می شود ،آنهم با دو بچه؟! بگذریم ،حسن فتحی مقصر نیست،اتفاقا زحمتش را دارد می کشد و مخاطبین هم می پذیرند،اما طبیعی است که اهل هنر و سینما و فیلم به این حداقل ها بسنده نکنند. بدرود

مهرداد

سلام آقا به سوالم جواب نداديد!

بايرامعلی

آقای فتحی خيلی دوست دارند مثل شادروان حاتمی بنويسند.اين سريال را من نديدم ولی در سريال شب دهم چند جمله از طوقی و سوته دلان و کمال الملک را عينا به کار برده بودند. در تاييد فرمايش حضرتعالی ديالوگ ديگری از سوته دلان يادم امد: تو آوازخونها يکی ميشه قمر. بقيه هم اي ميخونن. موفق باشيد

حسینی

گرامی داشت استاد سید حسین نصر با حضور استاد نصر و امکان دانلود برنامه ها از مجموعه رادیویی دارالفنون از رادیو تهران

کاميار

آقا محسن عزيز..... اينايی که ميگين (يا گفتين!) درست. اما اون سکه هايی که از برنامه های تلويزيونی ميگيرين و خب... خب.... همين ديگه. ميخواستم بگم که سکه الان نرخش ۱۵۰ تومنه.!!!!!

محسن آزرم

آقایِ کامیار [اسم‌تان همین است؟] ظاهراً شُما بهتر از من می‌دانید که سکه می‌گیرم و نرخش هم 150 هزار تومان است. کاش بود واقعاً! من درباره‌یِ فیلمی یا برنامه‌ای که به‌نظرم در حدِ این ساخته‌یِ پُرغرور آقایِ فتحی باشد، حتّا با 150 سکّه هم حرف نمی‌زنم. اگر می‌زدم که قطعاً بیش‌تر از این‌ها آفتابی می‌شدم... متوجه که می‌شوید؛ هان؟

کاميار

دمق گرم محسن خان ما هم همينو ميخواستيم از شما بشنويم!!! قربون U

کاميار

با کمال معذرت!!: منظورم دمت گرم بود که اشتباه تايپی پيش اومد! شرمنده

عيسوي از اهواز

با همه چيز سياسي برخورد نکنيد! مدار صفر درجه بسيار عالي است.