ناظربودن شكلي از همكاري است…

  

تماشاي «طالع نحس» (قسمت 1 و 2) را به فيلم‌هاي ديگر ترجيح دادم تا دوباره مزه‌ي واقعي يك سينماي ترسناك را بچشم. هر دو فيلم، نمونه‌ي خوب سينمايي هستند كه تماشاگرش را با چيزهايي عظيم نمي‌ترساند. نه هيولايي در كار است و نه غولي از جهاني ديگر زمين را تهديد كرده. هرچه هست، در ميان خود انسان‌ها مي‌گذرد و هيولاي داستان، هرچند هولناك است و بايد از او ترسيد، اما كودكي است خردسال. طفلي است كه مي‌توان در آغوشش گرفت و برايش لالايي خواند. و همه‌ي اهميت طالع نحس، از همين در دسترس‌بودنش مي‌آيد: اين كه بدي، شر، يا هر چيز ديگري كه اسمش هست، در كنار ما است. در خانه‌ي ما بزرگ مي‌شود، قد مي‌كشد و پاي سفره‌ي ما غذا مي‌خورد. و سايه‌ي تهديدش، هميشه بالاي سر ما است. كافي است دست از پا خطا كنيم و بخواهيم جانش را بستانيم، تا هلاك شويم و چند متر زير خاك به زندگي ادامه دهيم. من اين فيلم‌(ها) را بيش‌تر از «جن‌گير» دوست دارم، لابد به اين دليل ساده كه شرارت را زير صورت مهربان و دوست‌داشتني «ديمين» پنهان مي‌كند. اصلاً به همين دليل است كه وقتي «رابرت تورن» (گريگوري پكديمين (هاروي استيونس) را به كليسا مي‌برد تا خنجري را در قلبش، يا گلويش، فرو كند، نگران مي‌شويم. مگر مي‌شود همه‌ي شرارت‌ها زير سر طفل معصومي مثل ديمين باشد؟ خنده‌هاي معصومانه‌اش كافي هستند تا از همه‌ي حرف‌هاي قبلي صرف‌نظر كنيم و بگوييم كه نه، ديمين بچه‌ي شيطان نيست. طالع نحس اگر فيلم خوبي است (كه هست) به‌خاطر هوشمندي ديويد سلستر (فيلمنامه‌نويس) است كه شر مطلق را در يك طفل به نمايش مي‌گذارد. البته، از قسمت دوم به بعد مي‌دانيم كه بدي خودِ او است. اما ظاهر انساني‌اش باز هم ما را فريب مي‌دهد. طالع نحس، داستان خوب و پركششي دارد و پيچيدگي‌هاي داستاني و شخصيتي‌اش، يك كلاس درس كامل است براي فيلمنامه‌نويس‌ها.

 

ééé

 

خيلي وقت پيش (تاريخش را يادم نيست، شرمنده واقعاً!) همين‌جا و توي همين وبلاگ، يادداشتي درباره‌ي «سالو»، فيلم مشهور «پي‌ير پائولو پازوليني» نوشتم و گفتم كه هر دو تجربه‌ي ديدار با فيلم، حالم را بد كردند و ترجيح مي‌دهم كه تا آخر عمر ديگر با اين فيلم‌ روبه‌رو نشوم. و اصولاً فيلمي كه بعد از ديدنش آدم مجبور باشد برود در هواي آزاد نفس بكشد و سرسبزي درخت‌ها و آبي آسمان را ببيند، فيلم خوبي نيست. (البته عين اين‌ها را ننوشته بودم، يك چيزي بود در همين مايه‌ها) حرف‌هايي را هم از قول «رابين وود» هم نوشته بودم. والسلام، نامه تمام. همان وقت صداي خيلي‌ها درآمد كه نوشته‌ام پرت و پلا بوده و حتا اگر وود هم چنين چيزهايي گفته، پرت گفته چون فيلم سالو، فيلم درجه‌يكي است. مطلب وود را تا مدت‌ها پيدا نمي‌كردم، اما هفته‌ي قبل دوباره چشمم خورد به نوشته‌ و ديدم بد نيست كه تكه‌هايي از آن را اين‌جا بياورم. بقيه‌اش را هم خودتان برويد در كتاب «نقد چيست؟ منتقد كيست؟» كه مسعود فراستي چاپش كرده، بخوانيد. مقاله‌ي درخشانِ وود (موضع‌گيري نقادانه و پايان تمدن) را «شهراد تجزيه‌چي» به فارسي ترجمه كرده است:

« سالو خطرناك است، چون ممكن است آدم‌هاي مستعد را بهخودكشي ترغيب كند. مي‌توانم شخصاً اين مورد را گواهي كنم: پس از ديدن فيلم براي بار دوم ـ آن هم در ويدئو، كه مي‌توانستم كنترل مشخصي بر تجربه‌ي تماشاي فيلم داشته باشم ـ سه روز آزگار را در پريشاني و افسردگي شديد گذراندم…) ) سالو براي نزديك به دو ساعت تمام، ما را مجبور به مشاركت در نهايت پليدي‌هاي انشان مي‌كند؛ دست كم به عنوان ناظر. چرا كه به زعم فيلم، ناظربودن شكلي از همكاري است ـ فاصله‌اي كه پازوليني چنان دقيق حفظ مي‌كند (هيچ كجاي فيلم از ما خواسته نمي‌شود كه با شكنجه‌گران، به مفهوم معمول و با بار عاطفي كلمه، همذات‌پنداري كنيم)، اصلاً از بار اين تجربه نمي‌كاهد. خونسردي‌اي كه از ما دعوت مي‌شود با آن منظره را به تماشا بنشينيم، قياس و تقليدي از خونسردي ناظران درون فيلم است، كساني كه ناظر گردانندگان برنامه نيز هستند (...)

 

ééé

 

دارم رمان «شيشه» را مي‌خوانم. دارم تنها رمان «سيلويا پلات» (ترجمه‌ي گلي امامي) را به لطف «سروش صحت» مي‌خوانم و تازه مي‌فهمم آن زندگي درهم و برهمي كه پلات در خاطرات روزانه‌اش مي‌نويسد، چگونه مي‌تواند تجسمي عيني داشته باشد. نگاه شكاك و بدبين پلات، كه هم در خاطراتش هست و هم در شعرهايش، اين‌جا به اوج رسيده است. رمان شيشه، رمانِ خواستن است. چيزي را مي‌خواهي كه نداري، منتها جرأت به‌دست‌آوردنش را هم نداري. در ذهنت همه‌چي را مي‌سازي و پاي واقعيت كه وسط بيايد، مي‌بيني دنيا دست‌هايش را باز كرده و هردو خالي هستند، پوچِ پوچ. تلخي اين شكست، در عمق جان پلات بوده، وقتي كه شيشه را مي‌نوشته است. از بابت اين‌يكي، مطمئنم

 

/ 29 نظر / 3 بازدید
نمایش نظرات قبلی
reza

سلام ِ خيلی کوچيک بودم که طالع نحس رو ديدم و دقيقا احساس غريبی رو تجربه کردم از اين باب که نمی توانستم درک کنم چگونه پسری معصوم به آدم هايی که با او هيچ بدی نکرده اند اين چنين می کند ؟؟؟!!! و برای اولين بار در فيلمی نتوانستم با قهرمان يا بهتر بگم ضد قهرمان فيلم ارتباط برقرار کنم و وحشتی عظيم مرا در بر گرفت و ديگر کلبه ی وحشت برايم جذابيتی نداشت ...طالح نحس ها را با ويدئو آيوا ای ۱۰۲ ديدم و نوشته ی تو ياد روز های بوی خوش نوار وی اچ اس را برايم زنده کرد ...موفق باشی

ایران کلاسیک

آقا اين وبلاگ شما خواهان زيادی داره... اگه سرتون خلوت شد يک آپديت بفرماييد.. فکر کنم اگر به جای بحث های فقط فنی سینما بیشتر به احساسات شخصی و واقعی خود بپردازید وبلاگ شادابتری داشته باشید درست مثل اوایل راه اندازی آن. اینطور اپدیت کردن هم راحت تر خواهد شد. بحث های فنی بماند برای مطبوعات ! موفق و پیروز باشید

saliya

خوب اگر فراستی ترجمه کرده اصلا معتبر نيست بيخود نيست که صدای همه در آمده اصلا کی به فراستی گفته سراغ چيزای بره که نميدونه بابا بگو بره دنبال مجيدی .فراستی رو چه به پازولينی دوست عزيز برای درک سالو بايد تاريخ بدونه که فراستی نميدونه تقصير هم نداره

م.قیری

تو با یک قیافه ی شرقی ظاهر می شوی، همه ی اسب ها را آب می دهی

امين

سلام/ با چيزايی که راجع به طالع نحس گفتی موافق نيستم. يعنی اگه هنوز از طالع نحس می‌ترسی که روانکاو توصيه می‌شه/ من باب شر حاضر هم خب رينگ فکر کنم الان مفيد‌تره/ با حرفت راجع به سالو موافقم/

سیدعباس سیدمحمدی

به نام خدا. سلام. مقاله ات درباره ی جلال آل احمد در ويژه نامه ی روزنامه ی شرق را ديدم. از اين که کسره ی اضافه را همه جا به کار برده بودی کنجکاو شدم. ــ نام افراد و نام فیلمها را داخل گیومه ننویس. فیلم و کتاب را ایرانیک یا ایتالیک تایپ کن. نام افراد هم نه داخل گیومه و نه بولد و نه ایرانیک/ایتالیک. ــ قربانت.

آتی بان

بادرود. آتی بان سیات خبرنگاران ادبی و نویسندگان ادبیات بدون مرز ایران، تاجیکستان، افغانستان. منتظرحضور شما در این سایت هستیم . بدرود. اگر سایت شما در پیوند قرار ندارد اعلام کنید تا در پیوند قرار گیرد

مهدي عزيزي

سلام دوست عزيز؛ لطفا سايت سينماي ما را ببينيد . مجموعه ما در صورت تمايل شما آماده همكاري با شما است . منتظر جواب شما هستيم.

چشم بد دور

از آخرين اطلاعات و اخبار درباره نمايش «چشم بد دور» به نويسندگي و کارگرداني امير امجد بازديد نماييد.

زهرا

از طالع نحس خیلی می ترسم اصلا از سال 87 که فیلم کینه رو دیدم هیچ فیلم ترسناکی ندیدم و نمی خوام که ببینم ، طالع نحس هم بچه بودم که دیدم و آنقدر گریه کردم و جیغ زدم که مامانم بردم خوابوندم. از سالو هم متنفرم و بانظرت موافقم. خوش باشید